त्याच काळात संतपरंपरेने भक्तीचा मार्ग जनसामान्यांपर्यंत पोहोचवला.संत ज्ञानेश्वर महाराज यांनी अद्वैत आणि भक्ती यांचा समन्वय केला, तर संत तुकाराम महाराज यांनी अंतर्मुख वैराग्याला प्राधान्य दिले.संन्यासमार्ग नाकारला गेला नाही, त्यामुळे ही लोकाभिमुख आध्यात्मिकता विकसित झाली. असे जुना आखाड्याचे व श्री नर्मदेश्वर सेवा धामचे महंत राजराजेश्वरी शिव रुद्राक्ष मुकुटधारी संन्यासी आत्माराम गिरीजी महाराज यांनी म्हटले आहे. त्यांनी पुढे म्हटले आहे की,आज महाराष्ट्रात संन्याशी संदर्भात खालील प्रवाह दिसून येतात.कुंभ मेला मध्ये महाराष्ट्रातील युवक मोठ्या प्रमाणावर सहभागी होत आहेत.
विविधअखाड्यांद्वारेसंन्यासदीक्षा घेत आहेत.विशेषतः जुना अखाडा सारख्या अखाड्यांमध्ये महाराष्ट्रातील साधकांची उपस्थिती लक्षणीय आहे.तर हा संन्यास स्वीकारण्यामागील प्रेरणाही मोठी आहे. सध्या या धकाधकीच्या जीवनातील अस्थिरता आणि दुःख वाढत आहे. यामुळे “मी कोण?” या प्रश्नाची तीव्रता वाढत आहे. त्यातून वैराग्याची जागृती,
भोगातून वैराग्य आणि वैराग्यातून ज्ञानाची ओढ निर्माण होत आहे. तर तिसरे म्हणजे
संन्यास म्हणजे केवळ त्याग नसून, तो शास्त्रोक्त आणि अनुशासित जीवनपद्धती आहे.
व एकाग्र साधनेची गरज
गृहस्थ जीवनातील मर्यादा टाळून अखंड साधनेसाठी संन्यास उपयुक्त ठरतो.एक आध्यात्मिक पुनर्जन्म म्हणजे संन्यास असून कुंभसंन्यास ही केवळ धार्मिक प्रक्रिया नसून:
व्यक्तिमत्त्वाचा पूर्ण परिवर्तनबिंदू आहे.लौकिक ओळख संपवून आध्यात्मिक जीवनाची त्यातून सुरुवात होते.संन्यास घेताना:
दीक्षा, मंत्रोपदेश, नामपरिवर्तन
गुरुच्या अधीन नवीन जीवन सुरू होते.हा “दुसरा जन्म”च मानला जातो.महाराष्ट्रातील संन्यास परंपरेचे मोठे वैशिष्ट आहे.महाराष्ट्रातील संन्यासी:हे
वेदान्त, योग, ध्यान यांचा अभ्यास करतात.समाजात धर्मप्रसार आणि मार्गदर्शन करतात.आश्रम, गुरुकुल, धर्मसंस्था उभारतात.त्यामुळे संन्यास हा केवळ वैयक्तिक मोक्षाचा मार्ग नसूनसामाजिक आणि आध्यात्मिक नेतृत्वाचा केंद्रबिंदू आहे.जरी संत ज्ञानेश्वर महाराज आणि संत तुकाराम महाराज यांनी गृहस्थालाही मोक्षाचा अधिकार दिला, तरी त्यांनीवैराग्य,भगवद्स्मरणअहंकारत्यागयावर भर दिला. हाच वैराग्यभाव पुढे काही साधकांनापूर्ण संन्यासाकडे नेतो. असे महंत संन्यासी आत्माराम गिरी यांनी म्हटले असून
संन्यासाचा विचार करताना पुढील तत्त्वे स्पष्ट दिसतात:
“संन्यास हा पर्याय नसून, तो अंतःप्रेरणेचा परिणाम आहे.
“संतांनी मार्ग मोकळा केला; संन्यास त्या मार्गातील उच्च शिखर आहे.”ज्याला सत्याचा तीव्र शोध आहे, त्याच्यासाठी संन्यास अपरिहार्य ठरतो।”
या पार्श्वभूमीवर श्री नर्मदेश्वर संन्यासी आत्माराम गिरी ट्रस्ट पुढील कार्य करत आहे.व करणार आहे.संशोधन आणि दस्तावेजीकरण.महाराष्ट्रातील संन्यासी परंपरेचा इतिहास,
कुंभसंन्यासाचे अनुभव,
( गुरुकुल आणि साधना केंद्र
युवकांना आध्यात्मिक शिक्षण
वेदान्त, योग, ध्यान प्रशिक्षण
( समाजप्रबोधन,संतपरंपरा आणि संन्यास यांचा समन्वय स्पष्ट करणे,अंधश्रद्धा दूर करून तात्त्विक ज्ञान देणे. अधिकाऱ्या श्री नर्मदेश्वर सेवाधाम येथे होत आहे .होणार आहे.आज महाराष्ट्रातील साधक:
संतपरंपरेतून प्रेरणा घेतात.
आणि संन्यासमार्ग स्वीकारून त्या प्रेरणेचा परिपाक करतात म्हणूनच:संन्यास हासंतपरंपरेचा विरोध नाही, तर तिचेच परिपूर्ण रूप आहे.कुंभातील संन्यास घेणारे साधक हे महाराष्ट्राच्या आध्यात्मिक चेतनेचे जिवंत प्रतीक आहेत।”महाराष्ट्राची आध्यात्मिक परंपरा ही एका रेषेत मर्यादित नसून, ती बहुआयामी आहे.भक्ती, ज्ञान, योग आणि संन्यास—हे सर्व मार्ग एकाच सत्याकडे नेतात. आणि त्या सत्याच्या शोधात आजही अनेक साधकसंन्यास स्वीकारून जीवनाचे अंतिम ध्येय साध्य करण्यासाठी पुढे जात आहेत. असे श्री नर्मदेश्वर संन्यासी आत्माराम गिरी ट्रस्ट चे महंत संन्यासी आत्माराम गिरीजी महाराज यांनी म्हटले आहे.
0 Comments