या कुंभपर्व ध्वजारोहणाच्या निमित्ताने शासन आणि प्रशासनासोबत साधू संतांची उपस्थितीही महत्त्वाची--
महंत आत्माराम गिरीजी महाराज
शिर्डी (प्रतिनिधी)- नाशिक-त्र्यंबकेश्वर येथे पुढील वर्षी होणाऱ्या सिंहस्थ कुंभमेळ्याच्या पार्श्वभूमीवर ३१ ऑक्टोबर २०२६ रोजी ध्वजारोहण सोहळा आयोजित करण्यात आला आहे. दुपारी १२ वाजून २ मिनिटांच्या शुभमुहूर्तावर नाशिकच्या रामकुंड आणि त्र्यंबकेश्वरच्या कुशावर्त येथे एकाच वेळी ध्वजारोहण होणार असल्याचे वृत्त प्रसिद्ध झाले आहे. या सोहळ्यास राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांची प्रमुख उपस्थिती राहणार असून मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस, उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे, सुनेत्रा पवार तसेच केंद्रीय मंत्री आणि अन्य मान्यवर उपस्थित राहणार असल्याचे सांगण्यात आले आहे.
ध्वजारोहण सोहळ्याच्या पूर्वतयारीसाठी सिंहस्थ कुंभमेळा प्राधिकरणाच्या कार्यालयात आढावा बैठक घेण्यात आली. कुंभमेळा मंत्री गिरीश महाजन यांनी सोहळ्याचे सूक्ष्म नियोजन, विविध यंत्रणांमध्ये समन्वय आणि तयारीत कोणतीही त्रुटी राहू नये, अशा सूचना दिल्याचे वृत्त आहे.
मात्र या संपूर्ण वृत्ताकडे पाहताना एक प्रश्न प्रकर्षाने समोर येतो—सिंहस्थ कुंभमेळ्याच्या ध्वजारोहण सोहळ्यात साधुसंत, महंत, आखाड्यांचे प्रमुख आणि धर्माचार्य यांचे स्थान नेमके कुठे आहे?
कुंभमेळा हा केवळ प्रशासकीय व्यवस्था, पायाभूत सुविधा, सुरक्षा, वाहतूक आणि मान्यवरांच्या उपस्थितीपुरता मर्यादित धार्मिक सोहळा नाही. कुंभपरंपरेच्या केंद्रस्थानी अखाडे, साधुसंत, महंत, धर्माचार्य आणि विविध संप्रदायांची आध्यात्मिक परंपरा आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत माहितीनुसार कुंभमेळा प्राधिकरण विविध शासकीय यंत्रणांसोबत अखाडे आणि इतर संबंधित घटकांच्या सहकार्याने कुंभमेळ्याचे नियोजन करते.
म्हणूनच ध्वजारोहणासारख्या सिंहस्थाच्या औपचारिक प्रारंभाच्या महत्त्वपूर्ण सोहळ्याची माहिती देताना राष्ट्रपती, मुख्यमंत्री, उपमुख्यमंत्री आणि केंद्रीय मंत्र्यांच्या उपस्थितीचा उल्लेख असणे स्वाभाविक आहे; परंतु त्याचवेळी कुंभपरंपरेचे आध्यात्मिक नेतृत्व करणाऱ्या साधुसंत-महंतांच्या सहभागाचा स्पष्ट उल्लेख असणेही तितकेच महत्त्वाचे ठरते.
विशेषतः नाशिक-त्र्यंबकेश्वर सिंहस्थाचा प्रारंभ होत असताना अखाडा परंपरा, साधुसंत आणि धर्माचार्य यांना या सोहळ्यात कोणती भूमिका दिली जाणार आहे, त्यांची उपस्थिती कशा स्वरूपाची असेल, याबाबत प्रशासनाने स्पष्ट माहिती द्यावी, अशी अपेक्षा व्यक्त होणे स्वाभाविक आहे.
याचा अर्थ प्रशासनाने राजकीय किंवा घटनात्मक मान्यवरांना आमंत्रित करू नये, असा नाही. राष्ट्रपती आणि राज्य व केंद्रातील मान्यवरांची उपस्थिती या सोहळ्याचे महत्त्व अधोरेखित करते. परंतु सिंहस्थाची धार्मिक ओळख आणि कुंभपरंपरेचे मूळ स्वरूप जपण्यासाठी साधुसंतांचा सहभागही तितक्याच गांभीर्याने अधोरेखित होणे आवश्यक आहे.
त्यामुळे ३१ ऑक्टोबरच्या ध्वजारोहण सोहळ्याचे अंतिम नियोजन जाहीर करताना प्रशासनाने साधुसंत, महंत, आखाडे आणि धर्माचार्य यांचा सहभाग कोणत्या पद्धतीने राहणार आहे, याची स्पष्ट माहिती सार्वजनिक करावी, अशी अपेक्षा व्यक्त होत आहे.
सिंहस्थ हा केवळ प्रशासनाचा कार्यक्रम नाही; तो शतकानुशतके चालत आलेल्या संत-परंपरेचा, आखाडा संस्कृतीचा आणि श्रद्धेचा महापर्व आहे. त्यामुळे ध्वजारोहणाच्या निमित्ताने शासन आणि प्रशासनासोबत साधुसंतांची उपस्थितीही सिंहस्थाच्या स्वरूपाला साजेशी ठरेल, अशी अपेक्षा व्यक्त होत आहे. असे श्री नर्मदेश्वर सेवाधाम चे महंत संन्यासी आत्मारामगिरीजी महाराज यांनी म्हटले आहे.
0 Comments