“कलियुग असे येईल, मूर्ख मौज उडवील” ही म्हण केवळ एक वाक्य नाही, तर आजच्या समाजाचे वास्तव चित्रण आहे. पूर्वी विद्वान, संत, गुरु आणि ज्ञानी व्यक्ती यांना समाजात सर्वोच्च स्थान होते. त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली समाजाची वाटचाल होत असे. परंतु आज परिस्थिती बदलली आहे. ज्ञान, तपश्चर्या, साधना आणि चारित्र्य यापेक्षा दिखावा, संपत्ती, प्रसिद्धी आणि क्षणिक मनोरंजन यांना अधिक महत्त्व प्राप्त झाले आहे.
आज अनेक ठिकाणी सत्य बोलणारा उपेक्षित राहतो, तर खोटे बोलणारा लोकप्रिय होतो. विवेकशील व्यक्ती संघर्ष करताना दिसते, तर अज्ञानाचा प्रसार करणारे लोक समाजाचे नेतृत्व करताना दिसतात. समाजमाध्यमांच्या युगात माहितीपेक्षा अफवा वेगाने पसरते. विचारांपेक्षा प्रतिक्रिया अधिक महत्त्वाच्या ठरतात. परिणामी, अनेकदा मूर्खपणा हा विनोद समजला जातो आणि ज्ञानाचा उपहास केला जातो.
कलियुगाचे आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे धर्माचा बाह्य दिखावा. धर्म म्हणजे केवळ वेशभूषा, कर्मकांड किंवा प्रदर्शन नव्हे. धर्म म्हणजे सत्य, करुणा, संयम, सेवा आणि आत्मज्ञान. परंतु आज अनेक जण धर्माच्या नावाखाली स्वार्थ साधताना दिसतात. त्यामुळे सामान्य माणसाचा विश्वास डळमळीत होतो.
भगवद्गीतेमध्ये भगवान श्रीकृष्ण म्हणतात की जेव्हा धर्माची हानी होते आणि अधर्म वाढतो, तेव्हा परमात्मा धर्मसंस्थापनेसाठी अवतार धारण करतो. याचा अर्थ असा की अंधार कितीही वाढला तरी प्रकाशाचा नाश होत नाही. सत्य कितीही दडपले गेले तरी ते पुन्हा प्रकट होते.
आजच्या काळात आवश्यक आहे ती विवेकाची जागृती. प्रत्येक व्यक्तीने स्वतःला प्रश्न विचारला पाहिजे की मी ज्ञानाच्या मार्गावर चालत आहे की अज्ञानाच्या? मी सत्याचा स्वीकार करतो की लोकमताच्या भीतीने मौन बाळगतो? समाज बदलण्याची सुरुवात स्वतःपासूनच होते.
संत ज्ञानेश्वर, संत तुकाराम, संत एकनाथ आणि इतर संतांनी समाजाला सदैव ज्ञान, भक्ती आणि सदाचाराचा मार्ग दाखविला. त्यांचे विचार आजही तितकेच महत्त्वाचे आहेत. जर आपण संतवाङ्मयाचा अभ्यास केला, गुरुंचे मार्गदर्शन स्वीकारले आणि आत्मचिंतन केले, तर कलियुगातील अनेक संकटांवर मात करता येईल.
“कलियुग असे येईल, मूर्ख मौज उडवील” हे वास्तव असले तरी ज्ञानी व्यक्तीने निराश होण्याचे कारण नाही. कारण सत्याचा दीपक लहान असला तरी तो अंधाराला आव्हान देतो. म्हणूनच प्रत्येकाने ज्ञान, साधना आणि धर्माचरण यांचा आश्रय घ्यावा. समाजात कितीही अज्ञान वाढले तरी आत्मज्ञानाचा प्रकाश आपल्या अंतःकरणात प्रज्वलित ठेवणे हेच खरे साधकाचे कर्तव्य आहे.
0 Comments