वेरूळ ,अजिंठा प्रमाणेच खजुराहो येथील लेणी जगप्रसिद्ध! येथिल मंदिरात प्राचीन भारतीय संस्कृतीचे प्रतिकात्मक मूल्ये आणि दैनंदिन जीवनाचे चित्रण!

खजुराहो-मध्य प्रदेश 

(राजकुमार गडकरी यांजकडून)--

महाराष्ट्रात वेरूळ ,अजिंठा जशी प्रसिद्ध लेणी आहेत. तसेच

भारतात खजुराहो येथील लेणी जगप्रसिद्ध आहेत.ती स्थापत्यकलेचा एक अद्भुत असा नमुना  आहे .

 जगभरातील पर्यटकांना  तो आपोआप आकर्षित करतो. सुमारे १००० पेक्षा जास्त वर्षांच्या इतिहासासह, ही मंदिरे भारताच्या कलात्मक आणि सांस्कृतिक वारशाचे जिवंत उदाहरण आहेत. या मंदिरांमधील कामुक शिल्पे ही जगातील सर्वोत्कृष्ट शिल्पांपैकी एक आहेत .या मंदिरांमध्ये प्राचीन भारतीय संस्कृतीतील प्रतीकात्मक मूल्ये आणि दैनंदिन जीवनाचे चित्रण करणारी शिल्पे साकारलेली आहेत. खजुराहो हे देशातील सर्वोच्च हेरिटेज स्मारकांपैकी एक आहे. पर्यटन स्थळ आहे.

खजुराहो मंदिरे हे भारताच्या मध्य प्रदेश राज्यातील खजुराहो शहरात स्थित हिंदू आणि जैन मंदिरांचा एक प्रसिद्ध समूह आहे. ९ व्या आणि ११ व्या शतकादरम्यान बांधलेली, ही मंदिरे त्यांच्या उत्कृष्ट वास्तुकला, गुंतागुंतीच्या कोरीव काम आणि समृद्ध इतिहासासाठी ओळखली जातात.

येथील लेण्यांना खजुराहो ग्रुप ऑफ मोन्युमेंट्स म्हणतात.  खजुराहो हे मध्यप्रदेशातील छतरपूर जिल्ह्यात असून पन्ना ,चित्रकुट वरूनही जाता येते. येथे अनेक कलात्मक शैलीतील मंदिरे असून हा मंदिरांचा समूह आहे. ते युनेस्कोच्या जागतिक वारसा स्थळात आलेले आहे.खजुराहोची मंदिरे चंदेल घराण्याच्या काळात बांधली गेली असे म्हटले जाते.  चंदेला राजांच्या शक्ती आणि संपत्तीचे प्रतीक म्हणून बांधलेली, ही मंदिरे विविध हिंदू देवी-देवतांना तसेच जैन तीर्थंकरांना समर्पित होती. कालांतराने, मंदिरांची दुरवस्था झाली आणि १९ व्या शतकात ब्रिटीश पुरातत्वशास्त्रज्ञांनी त्यांचा पुन्हा शोध घेईपर्यंत ते हळूहळू विसरले गेले.येथे असे मानले जाते की,  १२ व्या शतकात सुमारे ८५ मंदिरे होती. तथापि, यापैकी केवळ २५ मंदिरेच  टिकून आहेत. ही मंदिरे आज ६ चौरस किलोमीटर परिसरात पसरलेली आहेत.ही मंदिरे प्राचीन भारतीय मंदिर स्थापत्यकलेचा उत्तम नमुना आहेत. मंदिरे उत्तर भारतीय शैलीत बांधलेली आहेत, त्यात शिखर आणि मंडप आहेत. मंदिरे हिंदू देवी-देवतांच्या गुंतागुंतीच्या कोरीवकामांनी तसेच संगीतकार, नर्तक आणि कुस्तीपटू यांसारख्या दैनंदिन जीवनातील दृश्यांनी सजलेली आहेत. मंदिरे त्यांच्या कामुक कोरीव कामांसाठी देखील ओळखली जातात, ज्यात विविध लैंगिक स्थिती आणि कृती दर्शवतात.मंदिराच्या भिंतींना सुशोभित करणारे शिल्पे आहेत. ग्रॅनाईटच्या पायावर बांधलेली ही मंदिरे वाळूचा खडक वापरून बनवली आहेत. मंदिरांमधील प्रत्येक प्रतिमा अद्वितीय आहे.  या मंदिरांच्या भिंती, खांब, छताला अतिशय सुशोभित नक्षीकाम सुशोभित करते. या मंदिरांमधील अनेक फलक आणि शिल्पांवर शिलालेख आहेत. विशेष म्हणजे येथील एक मंदिर वगळता बाकी सर्व  मंदिरे पूर्वुमुखी व पूर्व दिशेला प्रवेशद्वार असणारी आहेत.

खजुराहोची मंदिरे हिंदू आणि जैन लोकांसाठी एक महत्त्वाचे तीर्थस्थान आहे, त्यामुळे संपूर्ण भारतातून आणि जगातून येथे लोक येतात. येथे अनेक परदेशी नागरिक नेहमी दिसतात. मोठ्या श्रद्धेने कल्पकतेने येथील कलात्मक शैलीचा ते अभ्यास करताना दिसतात, येथे अनेक उत्सवही साजरे होतात.ही मंदिरे खजुराहो शहरात आहेत,  रस्ता, रेल्वे आणि हवाई मार्गाने  येथे सहज पोहोचता येते. सर्वात जवळचा विमानतळ खजुराहो विमानतळ आहे, जो शहरापासून 5 किमी अंतरावर आहे. जवळचे रेल्वे स्टेशन खजुराहो रेल्वे स्टेशन आहे,सतना रे.स्टेशनला‌ उतरूनही जाता‌ येते.  त्यामुळे खजुराहो येथे सर्व सुविधा उपलब्ध असल्यामुळे नेहमी भारतातील व परदेशातील नागरिकांची गर्दी पाहायला मिळत आहे. सध्या प्रयागराज ला‌ महा कुंभमेळा सुरू असल्यामुळे अनेक भाविक येथेही येत आहेत. त्यामुळे येथेही सध्या गर्दी आहे. त्यामुळे प्रवासी वाहतूकही मोठ्या प्रमाणात वाढली आहे. महागाई वाढली आहे. तरी लोक एक आकर्षण म्हणून येथे येत आहेत. शिल्पकला पाहण्याचा आनंद घेता येते.